Yazılım Projelerinde 5846 Sayılı FSEK Kapsamında Kaynak Kodların Korunması ve Fikri Mülkiyet Devri
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 2, m. 18, m. 48 ve m. 52 uyarınca bilgisayar programları ve kaynak kodların korunması, yazılımcı/freelance mali hak devir sözleşmesi.
5846 Sayılı FSEK (m. 2/1-b, m. 18, m. 48, m. 52), 6098 Sayılı TBK
Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü, Noter / Zaman Damgası
Fikri ve Sınai Haklar Hukuk ve Ceza Mahkemeleri (Bulunmayan Yerlerde Asliye Hukuk)
Bir şirketin dışarıdan bir yazılım ajansına veya serbest (freelance) yazılımcıya milyonlarca lira ödeyerek özel bir yazılım geliştirtmesi, kaynak kodların ve telif (mali) haklarının otomatik olarak şirkete geçtiği anlamına gelmez! 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) m. 52 uyarınca; işleme, çoğaltma, yayma ve umuma iletim hakları **yazılı sözleşmede tek tek ismen sayılmadıkça** fikri mülkiyet devri hukuken geçersizdir.
1. FSEK m. 52 Tuzağı: 'Tüm Hakları Devredilmiştir' Cümlesi Neden Geçersizdir?
5846 sayılı FSEK m. 2/1-b uyarınca bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları 'ilim ve edebiyat eseri' olarak korunur. FSEK m. 52 ise çok sıkı bir geçerlilik şartı getirmiştir: **'Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır.'**
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararları uyarınca; sözleşmede sadece 'yazılımın tüm hakları alıcıya aittir' yazması yeterli değildir! Sözleşmede FSEK m. 21 (İşleme/Geliştirme Hakkı), m. 22 (Çoğaltma Hakkı), m. 23 (Yayma Hakkı) ve m. 25 (Umuma İletim Hakkı) maddelerinin **tek tek ismen, süre, yer ve muhteva sınırlaması olmaksızın** devredildiği açıkça yazılmalıdır.
- Bordrolu çalışan yazılımcılarda FSEK m. 18 uyarınca işin görülmesi sırasında üretilen kodların işverene ait olduğunun iş sözleşmesiyle pekiştirilmesi
- Freelance veya dış ajans projelerinde FSEK m. 48/52 mali hak devri ve kaynak kod (GitHub/GitLab repository) teslim şartı
- Açık kaynak (Open Source — GPL/AGPL) kütüphanelerin ticari kodu kirletme (copyleft) riskine karşı lisans denetimi
- Yazılımın tamamlanmadan önce devredileceği taahhüt edilmişse (FSEK m. 50), eser tamamlandığında ayrıca nihai 'Mali Hak Devir Tutanağı' imzalanması
2. Kaynak Kodun İzinsiz Kullanılması veya Rakibe Satılması Halinde Hukuki Yollar
Eski bir çalışanın veya taşeron yazılımcının şirkete ait kaynak kodları kopyalayarak benzer bir arayüzle piyasaya sürmesi halinde; FSEK m. 68 uyarınca **rayiç bedelin 3 katına kadar telif tazminatı**, FSEK m. 71 uyarınca **1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası** ve TTK m. 54 vd. uyarınca haksız rekabetin men'i ve sunucu erişiminin durdurulması (delil tespiti ile) talep edilir.
Önleyici Hukuk & Dava Yönetimi
İşletmenizin sözleşme ve idari süreçlerini riske atmayın.
Nevşehir ve Kapadokya bölgesindeki ticari uyuşmazlıklarınız için belge üzerinden ön değerlendirme talep edebilirsiniz.
Resmî Mevzuat ve Kurum Kaynakları
- 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (m. 2, m. 18, m. 48, m. 52)
- 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 115 Sorumsuzluk Anlaşması, m. 444 Rekabet Yasağı)
- 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 54-63 Haksız Rekabet)
Yasal Bilgilendirme: Bu makale ve içerisindeki örnek sözleşme maddeleri, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği meslek kuralları çerçevesinde yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut bir uyuşmazlıkta sözleşme metinleri, idari tebligatlar, tapu/ruhsat kayıtları ve süreler bizzat avukat tarafından incelenmeden işlem yapılmamalıdır.