1. Dain-i Mürtehin Ne Demektir? Kanuni Dayanağı
Arapça kökenli bir hukuk terimi olan dain-i mürtehin; dâin (alacaklı) ve mürtehin (rehin hakkı sahibi) kelimelerinin terkibidir. Türk Medeni Kanunu (TMK m. 853 ve 879) ile Türk Ticaret Kanunu (TTK m. 1453 ve 1454) kapsamında güvence altına alınmıştır.
TTK'nın 1453. maddesine göre, malı rehin alan kişi sigorta ettirebileceği gibi, malik tarafından yaptırılan sigortada da rehin hakkı sahibinin onayı olmadan tazminatın malike ödenmesi kural olarak mümkün değildir.
Kritik Hukuki Uyarı: Aktif Husumet ve Dava Şartı
Sigorta poliçesinde banka dain-i mürtehin olarak kayıtlıyken sigorta şirketinin tazminatı ödememesi üzerine sigortalı doğrudan dava açarsa, Yargıtay yerleşik kararları uyarınca bankanın "açık, kayıtsız ve şartsız muvafakati" aranır. Mahkeme bu muvafakatin tamamlanması için kesin süre vermeden davayı husumetten reddedemez.
2. Yargıtay İçtihatlarında Dain-i Mürtehin Uygulaması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 11. Hukuk Dairesi kararlarında dain-i mürtehin kaydı bulunan uyuşmazlıklarda şu üç ilke benimsenmiştir:
- Banka Alacağının Araştırılması: Dava açıldığı tarihte veya yargılama aşamasında kredi borcunun devam edip etmediği mahkemece bankaya müzekkere yazılarak sorulmalıdır.
- Borç Ödenmişse Muvafakat Aranmaz: Kredi borcu yargılama devam ederken sıfırlanmışsa, rehin hakkı sona ereceğinden bankanın muvafakatine gerek kalmaksızın tazminat doğrudan sigortalıya hükmedilir.
- Pert (Tam Ziya) Halinde Öncelik: Araç pert olmuşsa, sigorta bedeli bankanın bakiye kredi alacağını karşılayacak miktarda bankaya, artan bakiye varsa sigortalıya ödenir.
3. Dain-i Mürtehin Kaydı Nasıl Kaldırılır? (Fek Yazısı)
Kredi taksitlerinin tamamı ödendiğinde, finans kuruluşu rehin hakkını terk etmekle yükümlüdür. Uygulamada izlenmesi gereken adımlar:
- Bankadan "Kredi Borcu Yoktur ve Rehin Kaldırma (Fek) Müzekkeresi" talep edilir.
- Bu yazı hem sigorta şirketine iletilerek poliçedeki dain-i mürtehin şerhinin silinmesi sağlanır.
- Taşıtlar için noter sisteminden, gayrimenkuller için ise Tapu Sicil Müdürlüğü'nden ipotek/rehin terkini tamamlanır.
Sigorta tazminatı ve rehinli alacak uyuşmazlıklarında profesyonel hukuki destek almak için:
Nevşehir İcra ve Alacak Avukatı Hizmetlerimiz