Ağır ve Tehlikeli İşlerde İş Kazası Sonrası SGK Rücu Davaları ve Kusur Oranına İtiraz
5510 sayılı Kanun m. 21 uyarınca maden, inşaat ve sanayi iş kazaları sonrasında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından işverene açılan peşin sermaye değerli gelir rücu davaları ve savunma stratejileri.
5510 Sayılı Kanun (m. 21, m. 23), 6331 Sayılı İSG Kanunu, 6098 Sayılı TBK
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı
Nevşehir İş Mahkemesi
Maden ocağı, bims fabrikası, dorse imalat tesisi veya inşaat şantiyesinde meydana gelen ağır bir iş kazasında işverenler genellikle yalnızca işçinin açtığı maddi-manevi tazminat davasına odaklanır. Oysa 5510 sayılı Kanun m. 21 uyarınca SGK; işçiye veya hak sahiplerine bağladığı sürekli iş göremezlik/ölüm gelirinin 'İlk Peşin Sermaye Değerini' işverenden tahsil etmek üzere ikinci ve çok yüksek meblağlı bir **SGK Rücu Davası** açmaktadır.
1. 5510 Sayılı Kanun m. 21 Kapsamında SGK'nın Rücu Alacağı Nasıl Hesaplanır?
5510 sayılı Kanun m. 21/1 uyarınca iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine yapılan ve ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki **ilk peşin sermaye değeri toplamı**, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla (gerçek zarar tavanıyla) sınırlı olmak üzere işverene ödettirilir.
SGK müfettiş raporunda işverene verilen yüksek kusur oranı, İş Mahkemesinde bağlayıcı değildir. Mahkemede ilgili iş kolunda uzman (maden, inşaat veya makine mühendisi) A sınıfı iş güvenliği uzmanlarından oluşan üçlü bilirkişi heyetinden yeni kusur raporu alınması sağlanmalıdır.
- Tavan (Gerçek Zarar) Sınırı: SGK'nın işverenden isteyebileceği rücu alacağı, ilk peşin sermaye değerini ve işçinin/hak sahiplerinin talep edebileceği gerçek maddi zarar tavanını aşamaz
- Kaçınılmazlık İlkesi: İş kazasında kaçınılmazlık varsa 5510 SK m. 21/2 uyarınca işverenin sorumluluğu hakkaniyet kurallarına göre indirilir
- Sigortasız İşçi İstisnası (m. 23): İşçi işe giriş bildirgesi verilmeden (sigortasız) çalıştırılırken kaza geçirmişse, işverenin kusuru olmasa dahi SGK rücu sorumluluğu doğabilir
- İşveren Mali Mesuliyet Sigortası: Poliçenin SGK rücu taleplerini kapsayıp kapsamadığının kontrol edilerek sigorta şirketine davanın ihbar edilmesi
2. İşçinin Tazminat Davası ile SGK Rücu Davasının Birlikte Yürütülmesi
İşçinin açtığı maddi tazminat davasında kesinleşen kusur oranı, tarafları aynı olmamakla birlikte SGK rücu davasında güçlü delil teşkil eder. Ayrıca işçinin davasında SGK tarafından bağlanan peşin sermaye değerinin yalnız 'rücuya tabi kısmı' maddi tazminattan mahsup edilir. Bu iki davanın birbiriyle çelişmemesi için savunmanın tek elden ve koordineli yürütülmesi şarttır.
Önleyici Hukuk & Dava Yönetimi
İşletmenizin sözleşme ve idari süreçlerini riske atmayın.
Nevşehir ve Kapadokya bölgesindeki ticari uyuşmazlıklarınız için belge üzerinden ön değerlendirme talep edebilirsiniz.
Resmî Mevzuat ve Kurum Kaynakları
- 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (m. 21 SGK Rücu)
- 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- 4857 Sayılı İş Kanunu (m. 2 Asıl İşveren - Alt İşveren İlişkisi)
Yasal Bilgilendirme: Bu makale ve içerisindeki örnek sözleşme maddeleri, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği meslek kuralları çerçevesinde yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut bir uyuşmazlıkta sözleşme metinleri, idari tebligatlar, tapu/ruhsat kayıtları ve süreler bizzat avukat tarafından incelenmeden işlem yapılmamalıdır.