Otel ve Seyahat Acenteleri Arasında Kontenjan (Allotment), No-Show ve İptal Sözleşmeleri
Kapadokya otelleri ile yurt içi/yurt dışı seyahat acenteleri arasında yapılan oda kontenjan (allotment) sözleşmeleri, opsiyon (release) süreleri, no-show cezai şartı ve balon iptali mücbir sebep klozları.
6102 Sayılı TTK, 6098 Sayılı TBK, 1618 Sayılı TÜRSAB Kanunu
Kültür ve Turizm Bakanlığı, TÜRSAB
Nevşehir Asliye Ticaret Mahkemesi (TTK m. 5/A Zorunlu Arabuluculuk)
Kapadokya'da yüksek sezonda otel odalarının ve balon koltuklarının büyük bölümü A grubu seyahat acenteleri ve tur operatörleri tarafından aylar öncesinden kontenjan (allotment) sözleşmeleriyle bloke edilir. Ancak grup iptalleri, release (opsiyon) tarihlerinin kaçırılması veya hava muhalefeti nedeniyle balonların uçmaması üzerine turların son dakika iptal edilmesi oteller ile acenteler arasında büyük ticari alacak davalarına yol açmaktadır.
1. Garantili (Commitment) ve Opsiyonlu (Release Period) Kontenjan Ayrımı
Otel-acente kontenjan sözleşmelerinde iki temel model uygulanır: Garantili kontenjanda (commitment) acente, odaları dolduramasa dahi bedelini ödemeyi taahhüt eder. Opsiyonlu kontenjanda ise acenteye belirli bir 'release period' (örneğin girişten 14 veya 21 gün önceye kadar) tanınır; bu tarihe kadar iade edilmeyen odalar kesinleşmiş sayılır.
Uygulamada en büyük hata, bu anlaşmaların resmi sözleşme yerine yalnızca WhatsApp yazışmaları veya kısa e-postalarla yürütülmesidir. İhtilaf çıktığında iptal kademelerinin (girişe 30 gün kala %25, 14 gün kala %50, 7 gün kala %100 no-show bedeli gibi) yazılı sözleşmede açıkça yer alması gerekir.
| Sözleşme Unsuru | Otel Lehine Koruma | Acente Lehine Koruma |
|---|---|---|
| Release Period (Opsiyon) | Süre sonunda satılmayan odaları geri çekip başka kanala satma hakkı | Opsiyon süresi içinde cezai şartsız kontenjan iadesi |
| No-Show / Geç İptal | Ön ödemeden mahsup ve kesilecek no-show faturası oranı | Mücbir sebep (savaş, salgın, resmi uçuş yasağı) istisnası |
| Overbooking (Fazla Satış) | Eşdeğer veya üst segment otele (upgrade) kaydırma hakkı | Fark ücreti + acente itibar tazminatı klozu |
2. Örnek Otel-Acente Kontenjan, Release ve No-Show Klozu
Oteller ve seyahat acenteleri arasındaki B2B konaklama sözleşmelerinde yer alması gereken temel opsiyon ve iptal maddesi:
MADDE Z – KONTENJAN İADESİ (RELEASE), İPTAL VE NO-SHOW KOŞULLARI
Otel ile seyahat acentesi arasındaki yıllık grup/kontenjan satış sözleşmesi maddesi
1. Opsiyon (Release) Süresi: Acente, kendisine tahsis edilen opsiyonlu oda kontenjanının doluluk durumunu ve kesin isim listesini (rooming list) grup giriş tarihinden en geç [14] gün önce yazılı olarak Otel'e bildirmekle yükümlüdür. Bu tarihten sonra yapılan iptaller aşağıda belirtilen geç iptal ve No-Show hükümlerine tabidir.
2. Kademeli İptal ve No-Show Bedeli: Kesinleşen rezervasyonlarda giriş tarihine 14-7 gün kala yapılan iptallerde konaklama bedelinin %50'si; 7 günden az süre kala yapılan iptallerde veya misafirin otele hiç giriş yapmaması (No-Show) halinde toplam konaklama bedelinin %100'ü rezervasyon bloke/cezai şart bedeli olarak Acente cari hesabına borç kaydedilir.
3. Hava Muhalefeti ve Balon Uçuş İptalleri: Bölgedeki sıcak hava balonu uçuşlarının SHGM tarafından meteorolojik nedenlerle iptal edilmesi, Otel'in konaklama hizmetini sunmasına engel teşkil etmediğinden mücbir sebep sayılmaz ve Acente'ye son dakika ücretsiz konaklama iptali hakkı vermez.
Önleyici Hukuk & Dava Yönetimi
İşletmenizin sözleşme ve idari süreçlerini riske atmayın.
Nevşehir ve Kapadokya bölgesindeki ticari uyuşmazlıklarınız için belge üzerinden ön değerlendirme talep edebilirsiniz.
3. No-Show Faturalarına İtiraz ve Ticari Alacak Takibi
Hem otel hem de seyahat acentesi TTK anlamında tacir olduğundan, taraflar arasındaki uyuşmazlıklar mutlak ticari davadır. Kesilen no-show veya iptal faturasının tebliğinden itibaren TTK m. 21/2 uyarınca **8 gün içinde** noter, taahhütlü mektup veya KEP üzerinden itiraz edilmemesi halinde fatura içeriği kabul edilmiş sayılır (ancak temel sözleşme ilişkisinin varlığı her zaman incelenir).
Ödenmeyen kontenjan ve grup konaklama alacakları için icra takibi ve itiraz halinde TTK m. 5/A uyarınca zorunlu ticari arabuluculuk süreci işletilerek Nevşehir Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılır.
Resmî Mevzuat ve Kurum Kaynakları
- 1618 Sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu
- 2634 Sayılı Turizmi Teşvik Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
Yasal Bilgilendirme: Bu makale ve içerisindeki örnek sözleşme maddeleri, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği meslek kuralları çerçevesinde yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut bir uyuşmazlıkta sözleşme metinleri, idari tebligatlar, tapu/ruhsat kayıtları ve süreler bizzat avukat tarafından incelenmeden işlem yapılmamalıdır.